ترجمه وفادار VS ترجمه موثر

ترجمه وفادار

ترجمه وفادار بهتر است یا ترجمه موثر؟

اغلب اوقات وقتی ترجمه خوب را توصیف می‌کنیم، منظورمان ترجمه وفادار به متن اصلی است. معتقدیم که ترجمه بایستی وفادار به متن مبدأ باشد و سبک و سیاق آن را حفظ نماید. بااین‌حال، در بعضی مواقع، مترجمان کاسه داغ‌تر از آش شده و بیش‌ازحد وفاداری خود را نشان می‌دهند. حال متن مبدأ آن‌قدر تحت‌اللفظی ترجمه می‌شود که ترجمه برای خواننده غیرقابل درک می‌شود. بنابراین، ترجمه به‌درستی به هدف خود نرسیده است. چنین مواقعی است که باید از خود بپرسیم، آیا ترجمه‌ وفادار نیاز داریم یا ترجمه‌ موثر؟

بگذارید مثالی از کتاب‌های آموزشی مثل کتاب آشپزی برایتان بزنم. کتاب‌های آشپزی انگلیسی بسیار مفصل‌تر از کتاب‌های آشپزی به زبان اسپانیایی هستند. کتاب‌های آشپزی انگلیسی مملو از اطلاعاتی می‌باشد که خواننده اسپانیایی آن را به‌طور پیش‌فرض می‌داند و پذیرفته است. حال اگر به کتاب آشپزی انگلیسی وفادار باشیم، خواننده اسپانیایی احساس می‌کند که نویسنده او را خِنگ فرض کرده و باعث می‌شود که از خواندن کتاب دست بکشد.

در موردی دیگر تصور کنید که یک تبلیغ برای بینندگان بریتانیایی چه بازخوردی در اسپانیا خواهد داشت. به‌احتمال‌زیاد، بسیاری از موارد ذکرشده بی‌معنی خواهند بود و بنابراین تبلیغ تأثیر خود را از دست خواهند داد. فروش محصول کمتر از حد انتظار می‌شود و مترجم است که باعث آن شده است.

نظریه ترجمه موثر

در سال ۱۹۷۸، هانس ورمیر، برای اولین بار نظریه Skopos را معرفی کرد. Skopos کلمه‌ای یونانی و به معنی هدف است. طبق این نظریه مترجم باید بیش از هر چیز، عملکرد کلماتی را که ترجمه می‌کند در نظر داشته باشد. برای مثال اگر هدف یک متن، فروش محصول است، زبان مقصد یا همان ترجمه باید طوری باشد که تأثیری مشابه مبدأ داشته باشد یعنی خواننده را ترغیب به انجام کار یا خرید محصول کند.

این مفهوم به زبان محدود نمی‌شود بلکه آداب‌ورسوم، نگرش نسبت به جهان و اولویت‌های موجود در زبان را نیز شامل می‌شود. شاید اهمیت نظریه‌ی Skopos در ترجمه فیلم‌ها بیشتر مشهود باشد، به‌ویژه هنگامی‌که کودکان مخاطب باشند. هدف از دوبله این است که کودکانِ زبانِ مقصد به همان میزانِ کودکان زبان اصلی سرگرم شوند و درحالی‌که شاید تغییر شکل کامل موسیقی متن فیلم نشدنی یا غیرعاقلانه باشد، بخش اعظم آن که بازی با کلمات، شوخی، گونه‌های زبانی است بایستی در راستای زبان مقصد تنظیم شوند. مترجمانی که وظیفه‌ی ترجمه این نوع مطالب را بر عهده‌دارند باید حتماً مهارت لازم و کافی را برای آن داشته باشند.

هدف 

برای پاسخ به سؤالی که در ابتدا مطرح کردیم، می‌شود گفت که به‌عنوان یک قاعده کلی برای ترجمه‌، ترجمه مؤثر مهم‌تر از وفاداری است. البته لازم به ذکر است که هرگز معنای متن مبدأ را تغییر نمی‌دهیم بلکه سعی می‌کنیم چیزی در ترجمه گم نشود. البته در ترجمه ۴، حفظ نیت نویسنده همواره اولویت اول ماست و بنا به سفارش ترجمه ثبت شده سبک ترجمه نیز همسوسازی خواهد شد.

, , ,
Share:

ارسال یک پاسخ